Rối loạn thần kinh thực vật là bệnh gì?

Hệ thần kinh thực vật (hay hệ thần kinh tự chủ – ANS) trong cơ thể con người là một phần của hệ thần kinh ngoại biên, có nhiệm vụ tự động điều khiển các chức năng sinh lý cơ bản của cơ thể mà không cần sự suy nghĩ hay ý muốn của con người. Nó kiểm soát các hoạt động như nhịp tim, huyết áp, tiêu hóa, hô hấp, thân nhiệt và bài tiết.

Ví dụ con người không thể dùng suy nghĩ trong đầu để ra lệnh điều khiển tự bắt trái tim bản thân ngừng đập, hoặc đập nhanh lên, hoặc đập chậm lại theo ý muốn. Hoặc không thể dùng suy nghĩ để bắt dạ dày ngừng co bóp, ngừng tiêu hóa….Tất cả những chức năng hoạt động đó vẫn tự động diễn ra liên tục trong cơ thể con người, và đó chính là thần kinh thực vật (còn gọi là thần kinh tự chủ).

Các thành phần chính và chức năng:

Hệ giao cảm: Hoạt động như một “bộ tăng tốc”, kích thích cơ thể chiến đấu hoặc phản ứng lại căng thẳng (như làm tăng nhịp tim).
Hệ phó giao cảm: Hoạt động như một “bộ hãm”, bảo tồn năng lượng và phục hồi cơ thể (như làm chậm nhịp tim).
Cơ chế:
Hai hệ này hoạt động đối lập nhưng cân bằng, tạo nên sự ổn định cho các cơ quan nội tạng

Rối loạn thần kinh thực vật (Autonomic Dysfunction):
Đây là tình trạng mất cân bằng giữa hệ giao cảm và phó giao cảm, dẫn đến các triệu chứng đa dạng và không rõ ràng, bao gồm:

Tim mạch: Nhịp tim nhanh, chậm không đều, huyết áp dao động, chóng mặt, ngất xỉu.
Tiêu hóa: Rối loạn nhu động ruột, đầy hơi, khó tiêu.
Toàn thân: Mệt mỏi, mất ngủ, hay lo âu, đổ mồ hôi bất thường.

Hệ thần kinh thực vật là yếu tố then chốt giúp duy trì sự sống tự động bên trong cơ thể, và khi nó bị rối loạn, hầu hết các cơ quan đều bị ảnh hưởng.

Trong đông y, bản chất của bệnh này là do sự mất cân bằng âm dương giữa các tạng và phủ đơn lẻ, hoặc sự bất hòa giữa các tạng phủ với nhau trong chuỗi quan hệ Can Mộc – Tâm Hỏa – Tỳ Thổ – Phế Kim – Thận Thủy. Từ đó dẫn đến rối loạn các chức năng tự động và sinh ra bệnh này.